Giriş yapKayıt ol
Tenha Blog
Aylık Ders

1.Ders

18 Kasım 202620 dk okuma

Herkese hayırlı geceler diliyorum. Hepiniz hoş geldiniz. Öncelikle değer verip katılım sağladığınız için teşekkür ediyorum.

Yıllardır birçok arkadaşımızla dersler yapmaya çalışıyoruz. Çoğunuzun zaten geçmişinde olan, bazınızda hala devam eden, yabancısı olmadığınız bir ortam. Ancak bugün ismen beni tanıyan ama söylemlerime hiç muhatap olmayan büyüklerim, genç kardeşlerim ve miniklerimiz de var. Benim de ilk defa gördüğüm misafirlerim olacak. Başlangıçta onlar için burada ne yaptığımızı belirtmek isterim ki beklenti yüksek olmasın.

Özelde din olmakla birlikte herhangi bir alanda uzman yani toplumda kabul görmüş ifadesi ile hoca olmadığımı belirtmek isterim. Buradaki birçok kardeşim gibi, yıllardır sadece sıradan kul olma kaygısıyla öğrenmeye ve öğüt almaya çalışıyorum. Yaptığımız toplantıları ders olarak isimlendirsek de dil alışkanlığından öte bir şey olmadığını söyleyebilirim. Profesyonel eğitim yahut akademik dersler vermiyoruz. Yapmaya çalıştığımız, birlikte düşünmek, anlamaya çalışmak ve hayata dair dersler çıkarmaktır. O yüzden her ders ifadesini kullandığımda kastettiğimin ne olduğunu bilmenizi isterim.

Bugünkü şekliyle herkesin dâhil olduğu bir ortamın oluşmasında, yıllardır gelen taleplerin etkisi olmakla birlikte tetikleyici başka nedenler de oldu. Buna rağmen karar vermekte zorlandım. Çünkü birçok açıdan yapmamam gereken bir dönemde böyle bir adım atmış oldum.

Tanıyanların da bildiği üzere sağlık sorunlarım var ve eskisi kadar emek veremiyorum. İlmî çalışmalarım mecburi olarak en asgari seviyeye düştü. Zihnim fazlasıyla dağınık, anlatırken de zorlanıyor ve yoruluyorum. Her açıdan eksik oluş beni ekstra kaygılandırıyor. Kısıtlı okuyuşlarım sebebiyle yanlış bir söyleme neden olup da  kul hakkına girer miyim diye ayrıca korkuyorum.

Konuşacaklarımızın kalıcı hale gelmesi de bir başka problem. Ben kendi halinde biriyim, yaptığım okumalar da öyle, kendime has… Okurum, üzerine düşünür, bir fikre varırım. Vardığım sonuçlarda yanıldığım da çok olur, sonrasında bunu düzeltirim. Ama bu süreçlere herkesi şahit kıldığınızda ve yazılı bir metne dönüştürdüğünüzde işin boyutu değişir, dönüp düzeltme hakkını kaybetmiş olursunuz. Yani kendimde düzeltsem de sözün ulaştıklarında böyle bir olanağı yitiriyorum. Söz konusu din ve insan olduğunda da bunun ağır veballeri olabiliyor.

Burada zikredemeyeceğim daha birçok soruna rağmen başlama kararı vermemde şahit olduğum bazı olaylar fazlasıyla etkili oldu. Kendi sokağımda, yakından tanıdığım, çocukluğunu bildiğim bir kardeşimin eşini katletmesi, beni derinden sarstı. Günler geçmesine rağmen hala bu olayın etkisinden çıkamıyorum.

Kendimi her zaman toplumsal olaylarda duyarlı zannederdim. Yıllarca da bunun üzerine konuşmalar yaptım. TV’de her gün maruz kaldığımız kötü olayları, bugüne kadar meğer dizi izler gibi izlemişim. Her ne kadar çok üzüldüğümü, endişelendiğimi söylesem de bizzat yanı başımda olması, diğer tüm yaşananları bugüne kadar gerçek manada ciddiye almadığımı öğretmiş oldu. Oysa iki sene önce, arka sokağımızda, boşanma aşamasındaki eşinin canını yakmak isteyen bir adam, iki çocuğunu katletmişti. Yine yakınımdaydı ama tanıdık değildi. Aynı sokağa, yakından tanıdıklara geldiğinde meseleyi biraz daha ciddiye aldığımı fark ettim. İnsan, kendi yanına hatta kendi yakınına geldiğinde endişesi daha da artıyor.

Bu da demek oluyor ki olayın kendisindense, kendi başına gelme kaygısından duygularımız değişiyor ve tedirginliğimiz artıyor. Önce dışarıda, bize uzaktaki insanlara, sonra komşulara, sonra aile fertlerine geldiğinde biraz daha olayın içine giriyor ve hemen bir şeyler yapılsın, hukuk devreye girsin, din devreye girsin ki durdurulsun istiyoruz. Kısacası sesimiz daha gür çıkmaya başlıyor. Mesafe daraldıkça insanın tepkileri nasıl da farklılaşıyor! Bu duygu insanî olmakla birlikte beni fazlasıyla utandırdı. Can candı, benim canım ciğerim olması gerekmiyordu.

Sağlık sorunlarım nedeniyle yıllardır dışarı çıkamıyorum. Gittiğim yerler çok kısıtlı. Sosyal hayatın fazlasıyla dışında bir hayatı soluyorum. O yüzden “Bana yakın olan dışarının” bu kadar bozulduğunun farkında değildim. Duymakla görmek aynı olmuyormuş. Her gün yeterince duysak da birebir şahit olmanın bıraktığı etki daha fazla.

Yakın zamanda bir gece vakti, hemen kapımın önünde bir genç fenalaştı. Boğuluyor gibiydi, hastalandı sandım. Ekipler geldiğinde konuşmalarından işin doğrusunu anladım; bağımlıydı ve kriz geçiriyordu. Uzun zamandır gündemi, çeteler, bağımlılar meşgul ettiğinden onlarla alakalı belgeselleri takip ediyordum. Ancak kapımın önünde olması beni şoka uğrattı. Bu şokun etkisiyle herkesle paylaşmaya başladım. Ben bu kadar şaşkın ve hayretle anlatırken, “Burada çok var, yakınımda da var” sözlerini duyuşum ve bu kadar doğal karşılanması beni daha büyük hayret içerisinde bıraktı.

Niye herkes bu kadar rahattı? Çok ciddi bir değişim vardı ve artık burnumuzun dibinde cereyan ediyordu. Buna rağmen sıradan tepkiler veriliyordu. Benim daha hassas oluşumdan, diğerlerininse daha duyarsız olduğundan değildi elbet. Anladım ki onlar göre göre alışmıştı, ben ise yıllardır dışarıda olmadığımdan daha fazla şaşırıyordum.

Yaşanan tüm bu ve benzer olayların ciddi problemler yarattığını düşünüyorum. Çok sık yaşanıyor, her yerde yaşanıyor. Korkunç boyutlarda olaylara şahit oluyoruz. Her olay bir sonrakini aratır oldu, bunu hiçbirimiz inkâr edemeyiz. Her yeni vahşet bir öncekini unutturabiliyor. Sürekli benzer olaylara maruz kalmak da bu canice eylemleri sıradanlaştırıyor. Reflekslerimizi kaybediyoruz. Eskiden duyduğumuzda korktuğumuz, aşırı derecede sarsıldığımız olaylara artık şaşırmamaya başladık. Refleks desem de değerlerimizi kaybediyor olabiliriz. Çünkü öldürmek, madde kullanmak dinimizde de toplumsal kabulde de yasaktı. Ama artık bunlara alışıyoruz, suç gibi de günah gibi de gelmiyor. Bir kötü insanın eylemi haline geliyor ve geçip gidiyor. Bu olaylara bizzat şahit olduğumdan beri alışmamak, hayretimi kaybetmemek için dua ediyorum.

Velhasıl ayda bir toplantı yapma kararımda, bu olaylara verilen ortak tepkiler etkili oldu. “Biz neden her şeyi bu kadar normal karşılamaya başladık?” kısmı beni buraya taşıdı.

Bu kararı aldıktan birkaç gün sonra ablamla yürüyüş yapmak için dışarı çıktık. Parkta polislerin iki genç çocuğa bağırdığını ve üst araması yaptığını gördük. İkisi de gencecikti, sarsılarak yürüyor, dengelerini koruyamıyorlardı. Polisler, ayakkabılarının içine kadar baktı. Bu işlemler itiş kakışla yapılıyordu, muamele iyi değildi. Yine bir dizi setinde gibiydim. Hayretler içinde izliyor, gerçek olabileceğine inanmak istemiyordum. Yanımıza gelen bir arkadaşım, çoğunun sadece içici değil satıcı olabileceğini söyledi. Hatta birinin evli ve küçük çocukları olduğundan bahsetti. O esnada polisler, gençleri, parktan bağırarak çıkardı, onlar da yavaş yavaş uzaklaştılar. Biz de sohbet etmeye devam ettik. Arkadaşım, “Gözlerin sulandı.” dedi. Ben de “Yine alerjiden olmuştur.” dedim. Ancak bu sefer alerjiden değildi, artık istemsizce gözlerim doluyordu. Biz sohbete koyulsak da ben o sahnede kalmıştım.

Evet, yasaklı madde kullanımının gençler arasında yaygınlaşması çok ciddi bir sorundu. Sadece bu değil, satıcılık üzerinden gençlerin kullanılması daha büyük bir sorundu. Ama orada benim gözlerimi dolduran başka bir şey vardı. Hepimiz onlardan korkmuştuk. Polisler uzaklaştırınca kurtulmuş olduk. Bu duygularla hemhalken birden gözlerimin önüne o çocukların aileleri geldi. Bizlerin korkup kaçtığı bu insanlarla yaşamak zorunda olan yakınları… Yaşlı anne-babalar yahut eşleri ve aynı sofrayı paylaşmak zorunda kaldıkları çocukları... Onların sürekli korku ile yaşadığı o evdeki gergin atmosfer gözümde canlandı.

Yaptığım okumalar, izlediğim belgeseller zamanla beni, evinde madde bağımlısı bulunan ailelerin hayatlarını takip etmeye itmişti. Gözümde canlanmasında bu şahitliğin etkisi olabilir. Cinayetle sonuçlanan bir sürü hayat hikâyesi okumuştum. İfadeleri incelediğimde, kolay şeyler yaşamadıklarını görmüştüm. Çok vahim, çok acı kareler vardı. Böyle evlerde o huzursuzluğun sürekli var olması, küçücük çocukların gözlerinde o korkunun bulunması, yaşlı anne-babaların yüreği ağzında yaşaması, bana kabul edilebilecek ve kendi haline bırakılacak meseleler gibi gelmiyor.

Sadece madde bağımlılığında değil, kısa yoldan zengin olma hayalleri kuranların düştüğü bir başka batak da kumar ve bugünün farklı para kazanma yollarıydı. Çoğu ailenin tüm birikimi heba olurken borç batağında kıvranıp kurtulamayanlar da intiharın eşiğinde yaşıyor. Her gün hayatına son veren yığınlarca insana şahit oluyoruz. Bizler hayatımıza devam ederken dışarıda, başka evlerde ağır sorunlarla başa çıkmakta zorlanan, huzuru, tadı kalmayan insanların hali ne olacak, yaşadıkları acılar ne olacak? Bu sorular beni fazlasıyla yoruyor.

Epeydir “önce benim mutluluğum, kendi ailemin mutluluğu, huzuru” diyerek üzen, yoran insanlardan arındırılmış hayat önerileriyle yaşıyoruz. Evet, bunlar da önemli ama bugün benim huzurum, mutluluğum deyip tat kaçıranlara kapattığımız kapılarla bir başkasının acısını göremeyebiliyor, dolayısıyla ona el uzatamayabiliyoruz. İnsan, kendi evine gelmediği sürece yaşanan sorunların büyüklüğünü anlamayacak galiba. Hiç belli olmaz, yarın bu dert bize dokunur. Kaçan değil, kendisinden kaçılan olup bir yardım eli bekler hale gelebiliriz. Biri el atsın, anlasın, merhamet etsin de evimize çözüm gelsin, huzur gelsin diyebiliriz. Ancak yardım beklediğimiz kişiler de kendi mutluluğunu önceleyen sözlerin peşine takıldığından bizi göremeyebilirler.

Daha iç açıcı bir başlangıç olsun istesem de yaşananlar ve şahit olduklarım, hayatın ortasından konuşmaya mecbur bıraktı.  Uzun zamandır aşırı korku ve endişe halindeyim. Kaygı, psikiyatrinin konusu haline gelip hastalık olarak değerlendirildiğinden beri ne yazık ki gerçek olma ihtimalini de yitirdi. Böyle durumlarda artık birbirimizi tedavi olmaya yönlendirebiliyoruz. Ancak bu kaygı bozukluğu boşuna olmayabilir, fark ettiğimizde de çok geç kalmış olabiliriz.

Neden hep birlikte bir toplantı talebi?

Özellikle gençlerin ve büyüklerin bir arada olduğu bu ortamı talep etme nedenim, yaşananların sadece biz büyüklerin değil gençlerin de derdi haline gelmesini istememden kaynaklı. Bu durum bizleri ilgilendirdiği kadar -belki de daha fazla- siz gençleri de ilgilendiriyor. Hepimiz aynı çağın muhataplarıyız. Nasıl ki birileri daha önce bize bir dünya bırakıp göçtü ise bir müddet sonra bizim de bu dünyadaki misafirliğimiz sona erecek, dünya her şeyiyle size kalacak. Öncelikle büyükler olarak ardımızda nasıl bir dünya bırakarak gittiğimizi fark etmemiz, bir müddet sonra biz büyüklerin yerini alacak genç kardeşlerin de nasıl bir sorumluluk yükü taşıyacağını öğrenmesi gerekiyor.

Keşke daha güzel şeyler bırakabilseydik ama olmadı. Gençliği görüp geçirmiş biri olarak çok rahat söyleyebilirim ki büyük olmak gerçekten çok zormuş. Yarın siz de bunu tattığınızda öğreneceksiniz. Kaygılar içinde, korkular içinde kırmadan, dökmeden idare etmek, bir arada kalmayı başarmak, kolay değil. Ciddi bedeller ödemek zorunda kalıyorsunuz. Yeri geliyor kırmak istemesen de kırıyor, yeri geliyor kırılıyorsunuz. Sözünüzün hiçbir yansıması olmasa da her şeye rağmen ısrarla devam etmek zorunda kalıyorsunuz.

İşte bizler büyük olmanın yüküyle konuşurken farkında olarak ya da olmayarak üstten bir dille, sanki kendimiz kurtulmuş gibi sürekli nasihatte bulunabiliyoruz. Bu da itici olabiliyor. Bu şekilde de karşıt bakış açıları gelişiyor. Büyüklere göre zamane gençleri, asi ve hiç söz dinlemiyor, sınır bilmiyor; küçüklere göre büyükler, kendilerini bir türlü anlamıyor, nasihat etmekten başka bir şey bilmiyor. İki taraf da birbirinin dilinden hayrın da hakikatin de sadır olacağını unutmuş gibi. Oysa hepimizde hakikatten bir pay var. Allah, hakikati sadece büyüklerin diline değil, çocukların, gençlerin diline de koyar. Aynı şekilde gençlerin tekeline vermez, büyükler de hakikatli olabilir. O yüzden birbirimize haklı ya da doğru olma payını vererek dinlemek durumundayız. Çünkü birbirimizden sorumluyuz. Birimizin yanlış tercihi, hepimizi etkiliyor, tüm örneklerde bunu görüyoruz. O kadar çok çatışma yaşıyoruz ki tercihlerimizle birbirimizin vebaline girebileceğimizi unutabiliyoruz, düştüğümüzde birbirimize ihtiyacımızın olacağını da...

Biz büyüklerin aşırı tutucu tavrı, ahiret endişesinin yoğun olmasından kaynaklı… Ancak ahiret kadar dünyanın da kıymetli olduğunu hatırlamak zorundayız. Birlikte cennet hayali kurarken dünyayı cehenneme çevirmek, Allah’ın muradı olamaz. Karşılıklı sergilediğimiz tavırlarla maalesef buna sebep olabiliyoruz. Bu toplantılar vesilesi ile belki konuşma ortamı yaratır, birbirimizi daha yakından tanımayı başarabiliriz. Tabi bunun için öncelikle aramızda olan çatışmalara son vermemiz ve karşılıklı silahları bırakmamız gerekiyor.

Bana gelince, özellikle şunun altını çizmek isterim; tüm samimiyetimle söyleyebilirim ki kimseyi düzeltmeye gelmedim. Böyle bir niyetle konuşmayacağım. Bu bir ıslah hareketi değil, bir yardım talebi sadece... Tek başıma anlamakta zorlandığım birçok konuya, destek arayışımdan kaynaklı gerçek bir çaresizlik hali. İçinde yaşadığım dünya, geçmişte yaşadığım dünyadan çok farklı. Bu yeni dünyaya fazlasıyla yabancıyım. Bu dünyayı daha iyi bildiğiniz için sizlere ihtiyacım olduğunu söylemek istiyorum. Birlikte ne yapabiliriz, bu sorunlar daha da büyümeden nasıl başa çıkabiliriz, konuşabiliriz.

En Büyük Günah Nedir?

Buraya kadar aylık toplantılara karar verme süreçlerini ve başlama nedenlerini paylaşmış oldum. Umarım derdimi doğru anlatabilmişimdir. İlk hafta sadece toplanma gayemizi anlatmakla sınırlı kalmasın diye bir konu başlığı belirleme ihtiyacı hissedip “En Büyük Günah nedir?” sorusu üzerine düşünelim demiştim.

Planlı bir soru değildi, bir anda aklıma düşünce paylaşmış oldum. Son dakikaya kadar ben de üzerine düşünmeye devam ettim. Çoğunuz, soruyu yöneltmemi istemediğinden sizlerde nasıl karşılık buldu bilmiyorum. O yüzden kendimce cevaplar vermeye çalışacağım.

“En büyük günah nedir?” sorusu, aslında yabancısı olmadığım bir soru. Her ne kadar hoca değilim deseniz de Allah’tan, peygamberden, dinden bahsettiğinizde, ister istemez, her yaştan insanın dînî sorularına muhatap oluyorsunuz. Hocalara soranların yaş ortalamasını bilmiyorum ama bana bu soruyu ciddi şekilde soranlar arasında sadece iki kesim var: Küçük çocuklar ve yaşlılar.

Yaşlıların neden sorduğunu açıklamaya gerek yok sanırım. Çocukları bu soruyu sormaya iten ne bilmiyorum. Kültürel kodlarında olduğundan farkında olmadan bu soruların peşine düşüyor olabilirler.  Belki de fazla zekiler, en büyük günahı öğrenip küçük günahlarda kendilerine genişçe yer açmayı hedefliyorlar. Yahut masumiyetleri bu soruları sormaya itiyor. Nedeni her ne olursa olsun hocalara en çok bunları soruyorlar.

Çocukların bu soruyu sorma nedenlerini düşünürken kendi çocukluğuma gittim. Aslında ben de gördüğüm her hocaya bu soruları soruyordum. Nedenini belki kendi duygularımdan yakalayabilirdim. Öyle de oldu. Sorduğum sorular, öylesine sorulmuş sorular değildi; tedirginlikle ve gerçekten ciddiye alarak soruyordum.

Geçmişteki beni düşünürken nedense içim bir tuhaf oldu. İnsan küçükken sorduğu soruları büyüdükçe sormuyor, bu soruları kaybediyor. Ne garip değil mi! Çocukken mesul olmadığı soruları soruyor ve mesul olduğu dönemde bu soruları yitiriyor, bu sorulardan kaçıyor. Ardından ömrünün son demlerinde tekrar gündemine alıyor. Arada kalan zaman diliminde bu soruların neden olmadığına ya da azaldığına bir soru işareti bırakarak en büyük günahın ne olduğunu öğrenmeden önce “Artık neden bu sorularımız yok" düşünmek gerekiyor.

Hayatımı iki döneme ayırdığımda şunu çok rahat söyleyebilirim; bizim çocukluğumuzu geçirdiğimiz çağ, her şeyin günah olduğu bir çağ idi, böyle büyütüldük. Yıllar içinde düzeltilmeye, bu yanlıştan dönmeye çalışıldı, başarıldı da. Ama bugün yaşadığımız çağ, zamanla hiçbir şeyin günah olmadığı bir çağa dönüştü. Dikkat edin, artık hiçbir şey günah değil! Tabi yaşanılan hayattan bahsediyorum. Yoksa yazılı kaynaklarda da zihinlerde de küçüğüyle büyüğüyle günahlar hala mevcut. Ve biz sanki hep birlikte, “Hiçbir şeyin günah olmadığı bu yeni dünyanın” bedelini ödüyoruz.

Acaba girişte bahsettiğim kötü olayların ve olaylar karşısında kaybettiğimiz reflekslerin temelinde bu olabilir mi?

Pek çok soru zihnimi meşgul ediyor. Her gün şahit olduğumuz kötü olayları dikkate aldığımızda; bir müslüman olarak haklı olalım yahut olmayalım, trafikte, aile içi meselelerde, iş ortamında, sosyal platformlarda herhangi bir kışkırtmaya, bir ayartmaya maruz kaldığımızda bizi ne tutacak? İster şehvetimizden, ister öfkemizden kaynaklansın kendimize dur diyebilecek, yapma diyebilecek bir şey kaldı mı elimizde? Mesela bir kavganın ortasında, taraflardan biri yahut yakını "Allah'tan kork, yapma" dese ne yaparız, kaldırdığımız eli indirebilir miyiz?  Hangi duygunun etkisi ile hareket ederiz?

Bu ve daha nice soruya hayata bakarak cevap verdiğimizde, artık insanı, hiçbir şeyin durduramadığını söyleyebilirim. İnsanın bir kere gözü dönmeye görsün ne yasalardan anlıyor ne de Allah’tan korkuyor, sadece bildiğini okuyor.

Yıllar önce takva kavramını işlerken Kuran’ın farklı zaman dilimlerinde geçirdiği değişimler üzerine okumalar yapmıştık. Kavramın Mekke döneminde ahiret merkezli, Allah’tan, hesap gününden korkmaya davet eden bir zemin üzerinden konuştuğunu; Medine’de ise Allah’ın sevgisini kaybetme korkusunun oluşturduğu bir sorumluluk duygusuna döndüğünü görmüştük. Müslümanlar artık Allah’tan korktuğu için değil de O’nun gözünde değer kaybetmemek, sevgisini yitirmemek için sınırlarını koruyordu. Bugün yaşananlardan kavrama gittiğimde ciddi bir korkusuzluk hali görüyorum. Kuran’daki ittika ayetleri yeniden anlamlandırılsa, hangi duyguyu harekete geçirerek konuşturmak gerekiyor, bilmiyorum. “Allah’tan, hesaptan kork” mu? “Allah’ını seversen, Allah aşkına dur” mu? Bu çağ söz konusu olduğunda sanki ikisi de hükümsüz kalıyor.

Yine yıllar önce İslam’a dair okumalar yaptığımız ilk günlerde, Allah’a iman edip değerlerine teslim olanların eski hayatlarına cahiliye, yeni hayatlarına İslam dendiğini öğrenmiştik. Cehalet, batıl inançların çok ötesinde farklı anlamlar taşıyordu, cahil insan tasvirlerinden bunu anlayabiliyorduk.

Cahil, en ufak bir kızgınlık anında, iradesini kaybedip parlayan, kontrolsüz bir ihtirasla öfkeye kapılıp sonucu düşünmeden, körü körüne atlayan, delikanlı, ateşli ve sabırsız kişi olarak tanımlanıyordu. Yani tamamen öfkesine esir olmuş, izzetine yenik düşüp gözü dönmüş, önünü ardını düşünmeden atlayana cahil, bu sorumsuzca davranışlara da cehalet deniyordu. Bu haller, bugün şahit olduklarımız söz konusu olduğunda ne kadar da tanıdık değil mi? Her gün maruz kaldığımız olaylar, kontrol edilemeyen öfke, insanın yitirdiği tahammülü, her yerde bir şiddet karesi görmek, kısacası insanın her şeyden hınç alışının ardında işte tam da bu tanım yatmakta.

Cahilin tam karşısına ise hilm sahibi konuluyordu. Halim, duygularını kontrol altına alıp kendini frenleyebilen ve öfke patlamalarını dizginleyebilen vakarlı insan olarak karşılık buluyordu. Her dönem sorunlar, güç ve gövde gösterileri ile çözülmeye çalışılsa, bununla gurur duyulsa da vakarın insana kazandırdığı gerçek bir heybet vardı ve Allah buna işaret ediyor, insanlar buna davet ediliyordu.

Bu şekilde tavır sergileyebilen kaç kişi kaldı? Nesli tükenmiş gibi. Her gün benzer şeyler duydukça insan, hilmin yapılabilirliğine olan inancını yitiriyor. O cinnet haline düşmeyecek insanı bulamamak fazlasıyla ürkütücü. Kendimde dâhil artık kimsenin, bir başkasının canına kast etmeyeceğinden, kimsenin kendi canına kıymayacağından emin olamıyorum. Şartlar oluşur da içimizdeki cahili dışarıya çıkaracak bir öfkeye maruz kalırsak ne yaparız, bilmiyorum. Hepimizin yumuşak karnı başka şeyler. Kimi malına, kimi canına, kimi itibarına, kimi namusuna düşkündür. Kimimiz kendine yapılanı yutabilir ama sevdiklerine yapılanı yutamaz. Henüz sınanmamış olma ihtimalimiz çok yüksek. Bir kriz anında ne yapar, nasıl başa çıkarız da cahillerden olmayız, hazırlıklı olmalıyız.

Zamanında yaptığımız okumalarla cahiliyenin bitmiş, geçmiş bir dönem değil, insanın her an tekrar dönebileceği tehlikeli bir hal olduğunu öğrenmiştik. Bugün buradan baktığımda kastedilenin ne olduğunu daha net kavrayabiliyorum. O bahsedilene hep birlikte geri döndük. Kuran’ı, İslam’ı derinlemesine öğrenerek cahiliye hayatımızdan gitti diye bakamayız. Hepimiz risk altındayız ve kendimizi görmek durumundayız.  

Şuna da parantez açmakta fayda görüyorum. Konuyu sadece öfke meselesi üzerinden değerlendirmek eksik olur. “En büyük günah nedir?” benzeri soruları çoğu şeyde artık sormuyoruz. Yediğimiz, içtiğimiz, giydiğimiz, aldığımız, girdiğimiz ortamlar günah mı yahut günaha sürükler mi diye kaygılarımız da kalmadı. Hangimiz gözümüzü günahtan sakınıyoruz? Hangimiz konuşurken sözlerim günah içeriyor mu endişesi taşıyoruz? Merkezde Allah’ın olduğu, acaba Allah bundan hoşnut mu diye sorduğumuz sorular, bizi tutan değerler yitip gitti.

Sabah haberlerde liseli gençlerin yaşlı öğretmenlerine sergilediği hadsiz davranışları izliyorken yıllar önce şahit olduğum bir olaya gittim. 12-13 yaşlarımdaydım. Ekmek almaya giderken yolda temiz yüzlü, yaşlı bir amcanın acı bir ses tonu ile bağrışlarını duymuştum. “Allahsızlar, kitapsızlar” diye diye ağlıyordu. Allah’ın, yokluğuna işaret eden bir olumsuzluk edatı ile anılması, garibime gitmişti. Çocuk ruhuyla tevbe tevbe diyerek etraftakilere ne olduğunu sorduğumda, arsızlıklarıyla bilinen bir grup serseri gencin, adamcağızın rızkını kazandığı aracına yani ekmek teknesine zarar verip kaçtıklarını söylemişlerdi. İşe gitmesi gerekiyordu ama gidemiyordu. İşte o acıyla bağırıyordu.

Çok sonradan o feryadın ne ifade ettiğini anlamıştım. Allah’ı ve kitabı yok sayan bir söz söylemiyordu, “Bunu anca Allah’ı, kitabı olmayan yapar” demeye getiriyordu. "Yazık, günah" demeyi unutmuş merhametsizleri, vicdansızları tanımlıyordu.

Allahsız, kitapsız olmak, bir yanı ile vicdan yoksunu olmaktı, evet; ancak kitapsızlar bir ilkesi, ölçüsü olmayana, Allahsızlar da hesap vermekten korkmayana yahut bu duygusunu yitirmiş olana işaret ediyordu. Bu sabah o çocukları izlerken aynı sözleri söylemeyi çok istedim. Olayın hemen akabinde öğretmen, çocukları affettiğine dair bir paylaşım yapmıştı. Keşke bu kadar çabuk affetmeseydi, pervasız olayları erdemli karşılamak gibi bir vazife yüklenildiğinden, yapılanın ne kadar büyük bir merhametsizlik olduğunu öğrenemiyoruz.

Garip bir şekilde bu tarz merhametsizliklere ve daha büyük kötülüklere teslim olmuş, onun galibiyetini kabul etmiş bir ruh halimiz var, ne yapsak değişmez modunda yaşıyoruz. Dünya böyle, şartlar böyle, gençler böyle, insan zaten kötü tarzında serzenişlerle günü tamamlıyoruz. Hem irademizde hem de hayatın kendisinde mücadele ruhunu kaybetmiş, her şeyden vazgeçmiş bir boşvermişlik haliyle yaşıyoruz. Eskiden “Allah varsa umut var” derdik. Aslında kötüye teslimiyetle yaratıcıya olan güveni de kaybetmiş oluyoruz.

En büyük günah nedir ve benzeri sorularını kaybeden ve hiçbir şeyin günah olmadığı bir zamanda yaşayanlar olarak, el birliğiyle bir Allahsızlar, kitapsızlar dünyası yarattığımızı söyleyebiliriz. Sanırım hepimizin tekrardan bir yaratıcının varlığını hatırlamaya ihtiyacımız var. Bir yerden başlamak gerekiyorsa öncelikle kendimizin ne kadar Allahlı, kitaplı olduğunu sorarak başlayabiliriz. En büyük günaha giden yol, en büyük sevaba da taşıyabilir. Bugün içinde bulunduğumuz çağa yapacağımız en büyük sevap, bu soruları tekrar sormak olacaktır.

  5 Aralık 2025 Cuma (Düzeltilmiş ses kaydı dökümü)